BÖBREK HASTALIKLARI ERKEN TEŞHİSİ


Böbrekler vücudun en önemli organlarından ikisidir. Kandan atık ürünlerin süzülüp temizlenmesinden ve sıvı fazlasının idrar şeklinde atılmasından sorumludurlar.

Böbrekler, aynı zamanda kan basıncının düzenlenmesi, yeni kırmızı kan hücrelerinin yapılması ve kemiklerin sağlıklı olmasında da yardımcıdırlar.

Böbrek hastalıkları tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de sık görülmekte olup, görülme sıklığı giderek artan önemli bir sağlık sorunudur.

Ülkemizde kronik böbrek hastalığının sıklığı yüzde 15,7 olarak bildirilmiştir. Nüfus sayımıza göre ülkemizde yaklaşık 7,5 milyon kronik böbrek hastası bulunmaktadır, yani her 6-7 erişkinden birisinde böbrek hastalığı var demektir.

Oranın bu kadar yüksek olmasına rağmen hastalığın farkındalık oranı yüzde 1,6 düzeyinde olup oldukça düşüktür.

Bu nedenle, bu hastalık sıklıkla ileri evrelere ilerlemekte ve yüksek maluliyet - ölüm oranları ile hasta sağlığını ve uygulanması gereken yüksek maliyetli diyaliz-böbrek nakli tedavileri ile sağlık bütçesini ciddi biçimde tehdit etmektedir.

Hastalık erken saptandığında sıklıkla önlenebilir veya ilerlemesi geciktirilebilir olmasından dolayı hastalığın farkındalık oranının artırılması toplum sağlığı açısından önemlidir.

Toplumun böbrek hastalığının farkındalığını artırması ve böbrek hastalığının erken saptanması için için, özellikle risk grubunda olan hastalar başta olmak üzere (şeker- tansiyon- kalp-damar hastaları, yaşlılar, ailesinde böbrek hastalığı olanlar, obezler gibi) böbrek fonksiyonunu gösteren basit testleri zamanında ve düzenli olarak yaptırması gerekmektedir.

Genel sağlığımız açısından son derece önem taşıyan, böbrek sağlığını koruyabilmek için ise aşağıda yazılı kurallara uyulması gerekmektedir. Bunlar:

1- Düzenli egzersiz yapın; düzenli olarak yürüyüş, hafif koşu, bisiklete binmek gibi egzersizler yapın ki dinç bir bedene sahip olun ve fazla kilolarınızdan da kurtulun. Böylece diyabet, hipertansiyon gibi hastalıkların böbreklerde yol açabileceği hasarı önleyebilir veya azaltabilirsiniz.

2- Sağlıklı beslenin ve normal kiloda olun; sağlıklı beslenme, kronik böbrek hastalığının ilerlemesini önleyebiliyor. Özellikle taze yiyecekleri tercih edin, konserveleri ise sudan geçirmeden tüketmeyin.

3- Tuz tüketimini azaltın; aşırı tuz tüketimi hem hipertansiyon ve kalp - damar hastalıklarına yol açarak, hem de böbrekler üzerine doğrudan etkileriyle böbrek hastalığı gelişim sıklığını arttırır.

Günlük tuz tüketimi 5 - 6 gr. olmalı. Tamamen tuzsuz yediğimizi düşünsek bile tükettiğimiz sebze meyvelerden günde zaten 2 gram tuz aldığımızı unutmamalıyız.

4- Yeterli sıvı alın; Böbreklerin sağlığı için normal kiloda bir kadının günde 1,5-2 litre, erkeğin ise günde 2 - 2,5 litre su tüketmesi gerekmektedir. Çay, meyvu suyu içecekler bu günlük tüketimin dışında tutulmalıdır.

5- Sigara ve aşırı alkol tüketiminden kaçının: Sigara içilmesi böbrek kan akımında azalmaya neden olur. Böbreğin kan akımı azalması sonucu yeterince süzme yapamaz ve atık maddeler vücutta birikir. Ayrıca sigara içen kişilerde böbrek kanseri gelişme riski % 50 artıyor.

6- Yılda bir kez böbrek fonksiyonlarınızı kontrol ettirin; Kronik böbrek hastalığı gelişim riski yüksek kişiler (şeker, tansiyon, kalp - damar hastaları, yaşlılar, ailesinde böbrek hastalığı olanlar, obezler gibi) düzenli yılda en az bir kez kan kreatinin ve idrarda albümin ölçümü yaptırmalıdır. Bunun yanında diğer risk faktörleri arasında bulunan “üriner sistem taş hastalığı, tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonları, sigara, ağrı kesiciler gibi böbreğe toksin etki yapabilen ilaç kullanımı olanlar, hiperlipidemi, hiperürisemi, bağ dokusu hastalıkları ve düşük doğum ağırlığı” hastalığı olanlarında yıllık takip yaptırmaları iyi olacaktır.

7- Kan basıncınızı ve 40 yaşından sonra kan şekerinizi düzenli olarak ölçtürün: Hipertansiyon ve şeker hastalığı kronik böbrek hastalığının ülkemizdeki en önemli iki nedenidir. Diyabet gelişimi riskine sahipseniz (kilo fazlalığı olan, az hareket eden, ailesinde diyabet bulunan vb.) yılda bir kez kan şekeri ölçümü yaptırın.

8- Gelişigüzel ilaç kullanmayın; Dünyada reçetesiz kullanılan ilaçların çoğu ağrı kesicilerdir. Bu ilaçlar bazen kullanıldıkları doz ve süre ile ilişkili, bazen de doza bağımlı olmaksızın böbrek hasarı oluşturabilirler. Doktor reçetesi olmadan ilaç kullanmayın.

Böbrek hastalıklarının erken saptandığında önlenebilir veya geciktirile bilinir olduğunu ve bunun için özellikle risk grubunda olanların düzenli olarak basit kan - idrar tahlillerini yaptırmaları gerektiğini lütfen unutmayalım.

Uzm.Dr.Ceyhan ÇİÇEK
İç Hastalıkları Uzmanı
Nisan - 2017

Uzm.Dr.Ceyhan ÇİÇEK

Doktorunuza yazın..