KAN BASINCI TAKİBİ..


Hipertansiyon tüm dünya ve ülkemiz için önemli bir sağlık sorunudur. Hipertansiyon kalp-damar hastalığı, felç ve böbrek hastalığı için önemli bir risk faktörüdür. Kontrol altında tutulması bu açıdan çok önemlidir.

Ülkemizde 2012 verilerine göre hipertansiyon görülme sıklığı %30,3 dür.

Hipertansiyon; 18 yaşından büyüklerde evde ölçülen kan basıncının uyanıkken 130/85 mmhg, doktor ölçümünde ise 140/90 mmhg değerinde ve bu değerin üzerinde olması durumudur.

Hipertansiyonun tedavi edilebilmesi öncelikle tanının doğru olarak konması ile mümkündür.

Bu ise kurallara uygun olarak tansiyon ölçümü ile mümkün olur.

Son yıllarda hastanın kan basıncının evde izlenmesi yöntemi yaygın olarak uygulanmaya başlanmıştır. Kan basıncının hastanın kendisi tarafından ölçülmesinin avantajları şunlardır:

1. Gerçek hipertansiyonun % 20 sıklıkta görülen beyaz önlük hipertansiyonundan ayırt edilmesi; bu durumda tansiyon muayenehanede yüksekken evde normaldir. Yine gizli hipertansiyon dediğimiz, yani tansiyonun muayenehanede normal evde yüksek çıkma durumunun tespit edilmesi.

2. Yeni başlayan kan basıncı yükselmelerinde ve sınırda hipertansiyonda günlük kan basıncı değerlerinin belirlenmesi.

3. Antihipertansif ilaçlara alınan cevabın değerlendirilmesi.

4. Hastanın tedavi planına daha iyi uyması.

Evde kan basıncı ölçüm ve takibinin tıbben doğru olması için uyulması gereken kurallar vardır.

Bunlar:

1-Doğru ölçen bir tansiyon aletine sahip olmak;

Kan basıncı ölçüm aletleri, otomatik olan ve otomatik olmayanlar (cıvalı ve aneroit) olmak üzere ikiye ayrılır.

Kullanımının kolay olması nedeni ile evde otomatik alet kullanımı tercih edilmektedir.

Otomatik aletler kan basıncını kol veya bilekten ölçebilir. Son yıllarda teknolojide gelişmeler olmasına rağmen, yapılan bilimsel araştırmalarda bilekten tansiyon ölçen aletlerde hatalı ölçüm sıklığının fazla olduğu tespit edilmiştir.

Bu nedenle koldan ölçen otomatik tansiyon aletleri tercih edilmesi daha uygun olacaktır.

Alınacak tansiyon aletinin klinik çalışmalarda geçerliliğinin ispatlanmış olmalısına dikkat edilmelidir.

2-Doğru ölçme yöntemini bilmek gereklidir;

Kan basıncını ölçen kişi gerekli eğitimi almış olmalıdır.

Kolunuza uygun manşonlu tansiyon aleti alınız. Manşon genişliği kol uzunluğunun üçte ikisi kadar olmalı.

Genel bir uygulama ise; normal erişkinlerde kullanılan tansiyon aletlerinde manşonun kesesi 12 cm eninde ve 35 cm boyunda olmalıdır.

Obezlerde ve kol yapısı kaslı kişilerde manşon genişliği 20 cm, uzunluğu 40 cm civarında olmalıdır.

Şişman bir kişi küçük manşonlu bir tansiyon aleti kullanırsa kan basıncını olduğundan daha yüksek ölçebilir.

Tansiyon aleti pille çalışıyorsa pil zayıf olmamalıdır.

Evde yapılan kan basıncı ölçümünde sağ veya soldan ölçülmesi fark etmez, ancak iki kol arasında fark varsa kan basıncı yüksek olan taraf tercih edilmelidir.

Sabah ölçülen tansiyon aç karna ve tansiyon ilacını almadan ölçülmeli.

Ana öğünlerden önce ya da en az 2 saat sonra, kahve veya sigara içiminden en az yarım saat sonrasında tansiyon ölçülmeli.

Yemekten ya da egzersizden sonra ölçülen tansiyon normalden düşük çıkabilir. Kahve ve sigara içimi sonrası normalden yüksek çıkabilir.

Ölçüm yapmadan evvel idrara veya büyük abdeste sıkışık olmayın.

Tansiyonun ölçüleceği kolunuz çıplak olsun.

Ölçüm esnasında konuşmayın.

Sırtınızı yaslayabileceğiniz bir sandalyeye oturun, ayaklarınız yere bassın, avucunuz açık olsun, bacak bacak üstüne atmayın.

En az 5dakika istirahat sonrası ölçüm yapılmalı.

Ölçüm yapılacak kol kalp seviyesinde olmalı ve kol alttan yumuşak birşeyle desteklenmeli. Kolun kalp seviyesinden aşağıda olması halinde tansiyon normalden düşük, yukarıda olması halinde normalden yüksek çıkabilir.

Tansiyon aletinin manşonu alt ucu dirsek çukurunun 2,5 – 3 cm üzerinde olacak şekilde kolu sarmalıdır.

Ölçüm sırasında eğer stetoskop kullanılıyorsa manşonun altına sıkıştırılmamalıdır. Stetoskop dirsek çukurunda serbest durmalı ve cilde hafifçe bastırılmalıdır.

Kan basıncı takibinde önemli olan tek ölçüm değeri değildir, önemli olan ortalama ve genel seyirdir, bu nedenle düzenli kan basıncı takibi çok yararlıdır.

Avrupa Hipertansiyon Birliği evde kan basıncı takibi kılavuzu; doktora gelmeden en az 3 gün, tercihen 7 gün sabah ve akşam 1 – 2 dakika ara ile ikişer ölçüm (toplam 28 ölçüm) yapılmasını önermektedir. Kan basıncı ölçüm değerleri hemen kaydedilmeli ve kayıtlar düzgün tutulmalıdır. Doktora giderken tansiyon aletinin hafızası varsa aletin götürülmesi de yararlı olur.

Evde kan basıncı takibinde önemli olan kan basıncınızın genel seyridir. Arada sırada olan yükselmeler genellikle sorun çıkarmaz, moralinizin bozulmasına gerek yoktur. Sık yükseliyorsa veya aşırı yükseliyorsa doktorunuzla temasa geçmenizde yarar vardır.

Az tuzlu yemeklerle, bol sporlu ve normal tansiyonlu sağlıklı günler dileğiyle.

Hedefimiz size ameliyat geçirmiş değil, doğal görünümlü bir burun kazandırmaktır.

Uzm.Dr. Ceyhan ÇİÇEK
İç Hastalıkları Uzmanı
Aralık - 2015

Uzm.Dr. Ceyhan ÇİÇEK

Doktorunuza danışın..